Vi khuẩn HP gây ra những bệnh gì? Không chỉ là nguyên nhân gây đau dạ dày thông thường, vi khuẩn HP còn liên quan trực tiếp đến hàng loạt bệnh lý nguy hiểm như viêm dạ dày mạn tính, loét dạ dày – tá tràng, thậm chí là ung thư dạ dày. Điều đáng lo ngại là phần lớn người nhiễm HP không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến bệnh âm thầm tiến triển trong nhiều năm.
Vi khuẩn HP là gì?
Vi khuẩn HP (Helicobacter pylori) là loại vi khuẩn sống trong lớp niêm mạc dạ dày. Chúng có khả năng tồn tại trong môi trường acid mạnh nhờ tiết ra enzyme trung hòa acid.
Điều đáng lo ngại là, khuẩn HP có thể tồn tại nhiều năm mà không gây triệu chứng rõ ràng, âm thầm gây tổn thương niêm mạc dạ dày. Đây chính là nguyên nhân hàng đầu gây ra các bệnh lý tiêu hóa nghiêm trọng
Theo thống kê, hơn 70% người Việt trưởng thành có thể nhiễm HP, nhưng không phải ai cũng biết mình đang mang vi khuẩn này.
Nguyên nhân khiến người bệnh nhiễm khuẩn HP có thể bắt đầu từ nhiều nguồn:
- Lây từ người khác thông qua việc dùng chung bát đũa, cốc, bàn chải đánh răng, hôn,..với người đang nhiễm HP
- Ăn thực phẩm bị nhiễm khuẩn từ nước bẩn, chưa nấu chính hay không vệ sinh sạch tay trước khi ăn
- Nguồn ít gặp hơn và dụng cụ không được tiệt trùng
Vi khuẩn HP gây ra những bệnh gì?
HP không chỉ gây một bệnh mà có thể dẫn tới chuỗi bệnh lý tiến triển từ nhẹ tới nặng cho tới các biến chứng nguy hiểm. Việc phát hiện và điều trị nhiễm khuẩn HP từ sớm giúp ngăn ngừa biến chứng, điều trị dễ dàng, hiệu quả cao.
Vi khuẩn HP thường trú ngụ dưới niêm mạc dạ dày nên chủ yếu gây bệnh ở vị trí này, bao gồm:
1. Viêm dạ dày cấp và mạnh tính
Đây là bệnh lý phổ biến nhất do vi khuẩn HP gây ra. Khi xâm nhập vào dạ dày, vi khuẩn HP tiết ra enzyme urease để trung hòa acid dịch vị, đồng thời giải phóng độc tố gây tổn thương lớp niêm mạc bảo vệ và gây viêm dạ dày cấp tính sau đó phát triển thành mạn tính nếu không điều trị.
Viêm dạ dày cấp tính thường có triệu chứng:
- Đau vùng thượng vị xuất hiện đột ngột
- Cảm giác nóng rát, cồn cào dạ dày
- Buồn nôn, nôn
- Chán ăn, đầy bụng
- Một số trường hợp còn có triệu chứng đau dữ dội sau khi ăn, khó chịu khi ăn đồ cay nóng
Viêm dạ dày mạn tính thường có triệu chứng:
- Đau âm ỉ kéo dài, không rõ thời điểm
- Ăn nhanh no, đầy bụng
- Ợ hơi, ợ chua thường xuyên
- Chán ăn, sụt cân nhẹ
Viêm mãn tính kéo dài sẽ dẫn đến teo niêm mạc dạ dày, làm mất đi các tuyến tiết acid và enzyme tiêu hóa, gây ra tình trạng khó tiêu triền miên.
2. Loét dạ dày – tá tràng
Vi khuẩn HP là thủ phạm của khoảng 70 – 80% các ca loét dạ dày và hơn 90% các ca loét tá tràng. Các ổ loét hình thành do sự mất cân bằng giữa yếu tố bảo vệ và yếu tố tấn công (acid dạ dày kết hợp với độc tố vi khuẩn).
Dấu hiệu loét dạ dày – tá tràng:
- Đau rát dữ dội vùng thượng vị – là phần nằm ở ngay dưới xương ức và trên rốn
- Đau theo chu kỳ (đói đau, ăn vào đỡ hoặc ngược lại)
- Đau về đêm, làm gián đoạn giấc ngủ
- Buồn nôn, nôn
Loét dạ dày – tá tràng để lâu có thể dẫn tới những biến chứng khó lường như xuất huyết (biểu hiện nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen như nhựa đường), thủng dạ dày (cần phẫu thuật khẩn cấp), hẹp môn vị ( gây nôn sau ăn).
3. Ung thư dạ dày
Ung thư dạ dày là hậu quả nghiêm trọng nhất của nhiễm vi khuẩn HP kéo dài. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), HP được xếp vào nhóm tác nhân gây ung thư loại 1 — tức là có mối liên hệ rõ ràng và trực tiếp với ung thư ở người.
Không giống các bệnh cấp tính, ung thư dạ dày do HP là kết quả của một quá trình âm thầm kéo dài nhiều năm, thậm chí hàng chục năm.
Ở giai đoạn sớm, ung thư dạ dày gần như không có triệu chứng đặc hiệu hoặc rất dễ nhầm lẫn với bệnh dạ dày thông thường.
Triệu chứng ung thư dạ dày thường gặp bao gồm:
- Ở giai đoạn nhẹ: Đầy bụng nhẹ, khó tiêu, ăn nhanh no, đau âm ỉ không rõ ràng
- Giai đoạn tiến triển: Đau vùng thượng vị tăng dần, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi kéo dài, chán ăn,
- Giai đoạn muộn: Nôn ra máu hoặc dịch đen, đi ngoài phân đen, đau dữ dội, liên tục, cơ thể suy kiệt
4. Polyp dạ dày
Khi nhiễm HP kéo dài, dạ dày rơi vào trạng thái viêm mạn tính, niêm mạc bị kích thích liên tục, tế bào tăng sinh để “tự sửa chữa” tổn thương. Quá trình tái tạo mất kiểm soát hình thành polyp.
Phần lớn, Polyp dạ dày không có triệu chứng rõ ràng, được phát hiện tình cờ khi đi nội soi. Trong một số trường hợp, người bệnh có thể gặp một số biểu hiện như:
- Đau âm ỉ vùng thượng vị
- Đầy bụng, khó tiêu kéo dài
- Buồn nôn nhẹ
- Thiếu máu (nếu polyp chảy máu rỉ rả)
Khi polyp lớn có thể gây tắc nghẽn, gây đau nhiều hơn và đặc biệt có thể tiến triển thành ung thư ở một số trường hợp. Do đó, người bệnh tuyết đối không được chủ quan.
Khi nào cần thăm khám?
Việc phát hiện sớm không chỉ giúp điều trị dễ dàng hơn mà còn ngăn chặn nguy cơ ung thư từ giai đoạn rất sớm. Bạn nên đi khám dạ dày ngay nếu xuất hiện một hoặc một vài triệu chứng dưới đây:
- Đau dạ dày, đau vùng thượng vị kéo dài
- Ợ chua, đầy bụng thường xuyên
- Hay có cảm giác buồn nôn, nôn, bụng cồn cào
- Sụt cân không rõ nguyên nhân
- Gia đình có người mắc ung thư dạ dày
- Cảm giác nhanh no
Cách phòng ngừa vi khuẩn HP hiệu quả?
Phòng bệnh còn hơn chữa bệnh, việc xây dựng và duy trì thói quen sống lành mạnh sẽ giúp bạn ngăn ngừa nguy cơ nhiễm khuẩn HP cũng như các bệnh lý từ khuẩn này.
Theo đó, bạn nên:
Đảm bảo vệ sinh ăn uống – yếu tố quan trọng nhất
- Ăn chín, uống sôi
- Hạn chế ăn đồ sống (gỏi, tái, tiết canh)
- Không ăn tại các quán không đảm bảo vệ sinh
- Tránh dùng chung bát, đũa, thìa
Rửa tay đúng cách – thói quen nhỏ, hiệu quả lớn
Tay là trung gian truyền vi khuẩn phổ biến nhất. Do đó, để phòng ngừa bệnh, bạn nên rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh hay tiếp xúc với thực phẩm sống. Và bạn nên rửa bằng xà phòng ít nhất 20 giây.
Không dùng chung đồ cá nhân trong ăn uống
Vi khuẩn HP có thể lây qua nước bọt. Do đó, bạn nên tránh sử dụng với người khác để tránh lây nhiễm bệnh lúc nào không hay.
Tăng cường sức đề kháng – yếu tố hỗ trợ quan trọng
Một cơ thể khỏe mạnh sẽ giúp giảm nguy cơ vi khuẩn phát triển mạnh, hỗ trợ phục hồi niêm mạc dạ dày. Vì vậy, bạn nên duy tri những điều sau:
- Ăn nhiều rau xanh, trái cây
- Bổ sung thực phẩm giàu vitamin C, A, E
- Ngủ đủ giấc
- Giảm stress
Một số câu hỏi liên quan
Điều trị vi khuẩn HP có khó không?
Không khó để điều trị vi khuẩn HP nếu điều trị đúng. Tuy nhiên, người bệnh rất dễ tái nhiễm và nguyên nhân thường là do không uống đủ thuốc, tự ý ngưng thuốc hay vẫn giữ thói quen cũ.
Do đó, để loại bỏ hiệu quả vi khuẩn HP, bên cạnh việc tuân thủ đúng theo phác đồ điều trị của bác sĩ, người bệnh cũng cần duy trì lối sống lành mạnh, khoa học.
Chẩn đoán nhiễm khuẩn HP có cần nội soi không?
Không phải trường hợp nhiễm khuẩn HP cũng cần nội soi. Trường hợp nội soi thường được chỉ định nếu người bệnh có các triệu chứng bệnh lý dạ dày nhằm phát hiện, đánh giá tổn thương, phát hiện sớm Polyp hay nguy cơ ung thư dạ dày. Bạn nên đến cơ sở y tế chuyên khoa để được bác sĩ tư vấn cụ thể.
Vi khuẩn HP có gây hôi miệng không?
Vi khuẩn HP gây viêm dạ dày, trào ngược acid dẫn tới miệng có thể có mùi. Tuy nhiên, có mùi hôi ở miệng không chỉ là do khuẩn HP mà có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Bạn nên đi khám để xác định đúng nguyên nhân, điều trị hiệu quả.
Vi khuẩn HP gây ra những bệnh gì? Câu trả lời không chỉ dừng lại ở viêm dạ dày hay loét đơn thuần, mà còn là cả một chuỗi bệnh lý nguy hiểm, trong đó đáng lo ngại nhất là ung thư dạ dày nếu không được kiểm soát kịp thời.
Phát hiện sớm – điều trị đúng – theo dõi định kỳ chính là chìa khóa giúp bạn bảo vệ dạ dày và ngăn chặn những biến chứng nguy hiểm do vi khuẩn HP gây ra.
